Kime Göre Üstünüz?

 İnsan var olabilmek için bulunduğu medeniyeti inşa etmiştir. Her zaman doğayla mücadele içinde olmuş, zayıf ve korunmasız olduğundan yaşayabilmek için zekasını daha fazla kullanmıştır. Bundan dolayı her yerde bizi diğer canlılardan farkı kılan özellik zekamız olarak öne çıkarılır. Fakat bu tamamen doğru olmayabilir.

 Tıp bilimleri fakültesinde antropolojik ve karşılaştırmalı anatomi profesörü olan Prof. Maciej Henneberg hayvanlar ve insanların zekâsının karşılaştırılması hakkında: Biz onları anlayamıyor iken onların da bizi anlayamaması, bizim ‘zekâ’mızın seviyesinin yüksek olduğu anlamına gelmiyor, sadece zekâlarımızın birbirlerinden farklı tipte olduğunu gösteriyor. Örneğin, bir yabancı kendi dilimizin yanlış/eksik haliyle bizimle iletişim kurmaya çalıştığında onun çok da zeki olmadığını düşünürüz. Ancak gerçek bu değildir. Hayvanlar sosyal ve kinestetik zeka olmak üzere çok farklı zeka tipleri gösteriyor. Birçok hayvan yaşadıkları yerlere karmaşık koku izleri bırakıyor ve insanlar kısıtlı koku duyusu ile bu bilgi açısından zengin olabilecek karmaşık mesajları anlamıyor. Üstelik evcil hayvanlar bizimle iletişim kurmakla kalmayıp bize istediklerini de yaptırabiliyorlar.

 İnsanlar ile hayvanlar temelde birbirinden bireysel değil toplumsal olarak ayrılırlar. İnsanların gezegene hükmetmesinin temel sebebi büyük gruplar halinde uyumlu bir ortaklık kurabilmeleridir. Örneğin böcekler büyük gruplar halinde bir ortaklık kurarlar fakat uyumlu değillerdir. Bu ortaklık katıdır ve sosyal yapılarını kolayca değiştiremezler. Şempanze gibi sosyal memeliler ise uyumlu bir ortaklık geliştirirken daha küçük topluluklar halinde kalırlar.  Çünkü şempanzeler ortaklık için karşısındaki şempanzenin bireysel bilgilerine ihtiyaç duyar. Bu durum büyük bir topluluk oluşturmanın önüne geçer.

 İnsanları diğer hayvanlardan ayıran temel fark; uyumlu şekilde işbirliğini büyük gruplar halinde başarmaları olarak görünüyor. Bu ortaklık ile piramitleri inşa edip uzaya çıkabiliyoruz. Bu avantaj diğer canlılar ile aramızdaki farkı her geçen gün daha da arttırıyor. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte daha büyük kitleler oluşturup daha büyük kararları birlikte verebiliyoruz. Bu kararlar birçok kez büyük gelişmelere fırsat verirken bazıları da büyük yıkımlara sebep olabiliyor. Bu duruma en güzel örnek birinci ve ikinci dünya savaşı olabilir.

 Hayvanlar uyumlu şekilde işbirliğini büyük gruplar halinde yapmak için çaba sarf etmezken bizi bunu yapmaya iten sebep nedir? Bu hayal gücümüzdür. Çünkü bu gezegende sadece biz gerçek olmayan şeyleri kurgular ve inanırız. Hayvanlar sadece gerçeği göstermek için iletişim kurar. İnsanlar ise hem gerçeği tanımlar hem de uydurma bir gerçeklik yaratıp buna tüm toplumu inandırabilir. Hukuk kavramını örnek verebiliriz. Hukuk aslında yoktur ama birlikte yaşayabilmek için uydurduğumuz ve hepimizin inandığı bir kurgudur. Biyolojik olarak yoktur, sadece bizim inşa ettiğimiz gerçekliğin bir parçasıdır. Para bu kurgunun en başarılı örneklerinden biridir. Çünkü dünyanın her yerinde para insanın ihtiyaç duyduğu yegâne şey olmuştur. Normal gerçeklik ve kurgusal gerçeklik içindeki  her şeye değer biçen bir araç haline gelmiştir. İnsanlık hayal gücü ile yeni bir gerçeklik kurguladı ve bu kurgusal gerçeklik zaman geçtikçe normal gerçeklikten daha da önemli hale geldi. Hatta dünyadaki en güçlü ve en değerli varlıklar kurgusal unsurlar oldu. Amazon, Google, Apple gibi şirketler bu değerli ve kurgusal gerçekliğin en önemli örneklerindendir.

 Sanılanın aksine yüzyıllardır doğaya hükmedip medeniyet oluşturmamızın, diğer canlıları istediğimiz şekilde kullanmamızın tek ve en büyük sebebi zekamız değildir. İnsanlar bireysel olarak diğer canlılardan üstün konumda değillerdir, aksine diğer canlılara göre birçok alanda dezavantajlı konumdadırlar. Ancak insanlık sahip olduğu bu iki güç, uyumlu şekilde işbirliğini büyük gruplar halinde yapmak ve hayalgücü, ile her geçen gün daha fazla doğaya hükmedip inşa ettiği medeniyetin sınırlarını genişletiyor. Bunu yaparken doğa ile uyum içinde olması gerektiğini de öğreniyor.

Kaynaklar:

Harari, Yuval Noah (2015), Hayvanlardan Tanrılara-Sapiens (Kolektif Kitap)

https://evrimagaci.org/insanlar-mi-hayvanlardan-daha-zeki-yoksa-her-hayvanin-zekasi-farkli-kategoride-mi-1769

Benzer Gönderiler

Yorumlar

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Reklam

İnstagram

Popüler Gönderiler

EKİP LİDERLİĞİ

     Liderlik sözcüğünü halk ağzında düşündüğümüzde aslında ne kadar da havalı bir isim öyle değil mi? ‘’Lider, liderim…’’...

İLETİŞİMDE DOĞRU DÜŞÜNCE KENDİNİ BELLİ EDEN BİR ANAHTARDIR

ÖZET Herkes tarafından bilinmektedir ki; iletişim hayatımızın olmazsa olmaz tamamlayıcılarından biridir. İletişimin genel iki hattından söz etmek gerekirse; ilki...

Doğru Meslek Seçimi

Yanlış meslek seçimi, daha başlangıçtan bir tıkanıklığa mahkûm olacağınız anlamına gelir.      İlber Ortaylı - Bir Ömür Nasıl Yaşanır?